Pranie pieniędzy w restauracji? Restauratorzy pod lupą (tym razem nie skarbówki).

Myślę, że takiego tytułu kolejnego wpisu niewielu z Was się spodziewało 🙂

Tytuł, ale i cały wpis jest jednak prowokowany dyskusją, która w ubiegłym tygodniu wybuchła na jednej z grup gastronomicznych na Facebook’u. A przyczynkiem do dyskusji było wezwanie, jakie otrzymał jeden z restauratorów, wzywające go do przejścia procedury weryfikacji restauracji (a właściwie jej wspólników) na potrzeby współpracy z jednym z wiodących portali pośredniczących w dostawach jedzenia na wynos.

Nie będę cytowała całości, ale tylko fragment:

chcielibyśmy poprosić Państwa o dosłanie do nas następujących dokumentów:

• kopii dowodów osobistych wspólników oraz potwierdzenia miejsca ich zamieszkania, o ile nie wynika to z dowodu osobistego, m.in. poprzez przesłanie.. rachunku za prąd / gaz / wodę lub rachunku za telefon stacjonarny,
• potwierdzenia posiadania firmowego rachunku bankowego, przy czym dokument ten musi zawierać imię i nazwisko właściciela restauracji lub nazwę firmy.

Tak więc zaniepokojony restaurator, zdziwiony nieco zakresem skierowanego do niego żądania, zastanawiał się czy serwis może żądać od niego podania tak szerokich danych.

A ja postanowiłam pomóc jemu oraz Tobie znaleźć odpowiedź na to pytanie 🙂

Zadanie jest nieco utrudnione, bo udostępnione wezwanie nie zawiera jakiejkolwiek podstawy prawnej. Z informacji, które udało się uzyskać osobom które go otrzymały wynika jednak, że wprowadzone procedury związane są ze zmianą przepisów dotyczących prania pieniędzy.

Ale gdyby lekko poszperać, odpowiedni komunikat znajduje się na stronie internetowej pyszne.pl i możesz zapoznać się z nim tu.

Serwis tłumaczy, iż jako część grupy Takeaway.com, a przede wszystkim jako podmiot który pełni rolę pośrednika płatności, grupa opracowała i stosuje tzw. politykę KYC (Know Yuor Customer), znaną w Polsce pod nazwą PSK, czyli Poznaj Swojego Klienta. Procedury te mają faktycznie na celu ustalenie wiarygodności Klienta i zweryfikowanie jego tożsamości, a w dalszej perspektywie zapobieżenie praniu brudnych pieniędzy.

Skoro tak, to zajrzałam także naprędce do nowej, bo zeszłorocznej, ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Sama ustawa jak się zaś domyślasz stanowi wdrożenie jednej z dyrektyw unijnych.

Pyszne.pl nie podaje co prawda na podstawie jakich przepisów – krajowych czy przykładowo holenderskich, gdzie znajduje się siedziba grupy kapitałowej – te procedury stosuje, biorąc jednak pod uwagę, że polskie przepisy, jak i holenderskie stanowią wdrożenie tej samej dyrektywy UE, możemy opierać się na przepisach polskich i na tej podstawie rozpatrywać, czy serwis naprawdę może żądać tak wielu danych o współpracujących z nim restauracjach.

W świetle tych przepisów serwis pyszne.pl powinniśmy traktować jako instytucję zobowiązaną do:

identyfikacji,
czyli ustalenia, zebrania określonych danych, jakich danych? O tym poniżej.

i

weryfikacji Klienta, czyli..
porównania ustalonych danych z dokumentami stwierdzającymi tożsamość Klientów (dowód osobisty, paszport), dokumentami z właściwych rejestrów (CEIDG, KRS) bądź innymi dokumentami, danymi lub informacjami, pochodzącymi z wiarygodnego i niezależnego źródła. Musimy więc wyraźnie przyznać, iż ustawodawca nie wyklucza możliwości przedstawienia w celu weryfikacji również innych dokumentów aniżeli odpisy z właściwych rejestrów czy dowód osobisty, jeżeli zatem nie możesz udokumentować adresu swojego zamieszkania w inny sposób niż poprzez okazanie rachunku za prąd, możesz pokazać po prostu.. rachunek za prąd… Oczywiście, możesz przedstawić zaświadczenie z gminy o zameldowaniu, jeżeli nie chcesz nikomu pokazywać swoich rachunków, ale jest to rozwiązanie czasochłonne i zakładam, że większość jednak sięgnie po skan tego rachunku.. zresztą, sama właśnie tak bym zrobiła 😉

I tu pojawia się Wasza pierwsza wątpliwość, jedna z osób komentujących pod postem na grupie  facebook’owej pisze:

ciekawe jak się to ma do sp. z o.o., gdzie nie jest to osoba?

W tym miejscu wypada wspomnieć o tym, podanie jakiego zakresu danych może być od Ciebie wymagane. Jeżeli jesteś przedsiębiorcą, prowadzącym jednoosobową działalność, weryfikujemy Ciebie jako właściciela. Obowiązkowo identyfikujemy Twoje:

• imię i nazwisko,
• PESEL i obywatelstwo,
• serię i numer dowodu tożsamości,
• nazwę firmy, NIP i adres głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej.

Dodatkowo, możesz także zostać poproszony o podanie adresu, choć z tym adresem to taka kwestia trochę sporna. W ustawie napisali, że „instytucja zobowiązana może żądać podania informacji o adresie zamieszkania, w przypadku posiadania tej informacji„, co mogłoby sugerować, że tylko w określonych przypadkach mogą żądać podania naszego adresu, jednak w uzasadnieniu projektu do ustawy napisano, iż „informacje dotyczące adresu zamieszkania klienta nie będą obligatoryjnie objęte obowiązkiem ustalenia przez instytucję zobowiązaną, jednak wprowadzane przepisy stwarzają podstawę prawną do przetwarzania tego rodzaju informacji„. To ostatnie zdanie dobitnie pokazuje zaś, że jeżeli tylko instytucja zobowiązana chce, może wprowadzić wymóg podawania adresu zamieszkania, a my nie powinniśmy odmawiać jego podawania.

Tyle o osobie fizycznej, ale pozostają nam jeszcze spółki.. np. najbardziej popularna chyba wśród restauratorów (oczywiście oprócz działalności jednoosobowej), spółka z o.o..

W spółkach oprócz danych samej spółki (nazwa, forma organizacyjna, NIP) dodatkowo, musimy ustalić:

• imię, nazwisko i PESEL osób reprezentujących taką spółkę, oraz
• co najmniej – imię, nazwisko i obywatelstwo wspólników (jako tzw. beneficjentów rzeczywistych), a dodatkowo także ich adres, PESEL, serię i numer dowodu osobistego.

Jak zatem widzisz, nowa ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy zawiera dość szczegółowe regulacje, dające podstawę do gruntownego zidentyfikowania i zweryfikowania kontrahenta.

Oczywiście, musimy pamiętać, że ustawę stosować mogą tylko określone podmioty i tylko po spełnieniu określonych przesłanek, dlatego odnosząc się do pytania:

czy właściciele pyszne.pl też prześlą mi swój adres i skan dowodu osobistego?

należy wskazać, iż nie, nie prześlą, gdyż nie mają takiego obowiązku. Specjalne uprawnienia pyszne.pl wynikają bowiem z posiadania przez ten podmiot statusu pośrednika płatności.

Na koniec chciałabym poruszyć jeszcze dwie kwestie, które wiążą się z tym tematem, a o które również pytaliście.

RODO. RODO nie uratuje Cię przed przekazaniem żądanych danych, w zakresie w jakim ustawa precyzyjnie określa jakie konkretnie dane osobowe należy przetwarzać, stanowi ona podstawę prawną do przetwarzania Twoich danych osobowych.

I kwestia ostatnia. Anonimizacja. Pamiętaj, że nie musisz przekazywać ani jednej danej więcej ponad to, czego wymaga ustawa, Jeżeli zatem na dowodzie osobistym znajdują się dane osobowe, które nie zostały wymienione w ustawie (a znajdują się, jak chociażby zdjęcie), śmiało możesz je zamazać i nie musisz ich udostępniać.

***

W sumie to tak sobie myślę, że tłumaczenia treści tego wezwania powinien podjąć się chyba sam serwis. Nie wiem jednak czy do końca dobrze sobie z tym radzi, skoro aż tylu z Was ma wątpliwości co do konieczności przekazywania serwisowi tak szeroko zakreślonego pakietu danych.

Mnie osobiście informacje zawarte na ich stronie www (a przede wszystkim wskazanie dlaczego stosują te przepisy) przekonują. Wiem jednak, że to co często przekonuje mnie jako prawnika, absolutnie nie przekonuje w swej treści i w swym przekazie moich Klientów, zarówno przedsiębiorców oraz osób fizycznych.

Ale między innymi dlatego ten blog (i wiele, wiele innych świetnych blogów z różnych dziedzin prawa) powstaje, żeby ludzkim językiem mówić o sprawach skomplikowanych. A do takich bez wątpienia należą ustawy posługujące się takimi wyrażeniami jak instytucja zobowiązana czy beneficjent rzeczywisty..

W każdym razie, myślę, że bez obaw możecie, a nawet musicie przejść procedurę identyfikacji i weryfikacji. I pamiętajcie o anonimizacji. Nie musicie ujawniać więcej, niż przewidują przepisy.

Polecam się na przyszłość! 🙂

PS. Pewnie już o tym wiesz, ale jeżeli jakimś cudem ominęła Cię ta informacja, 15 marca 2019 roku Sejm uchwalił wreszcie (na szczęście albo nieszczęście – wykreśl odpowiednie) nowelizację przepisów dotyczących kas fiskalnych i począwszy od dnia 1 lipca 2020 roku branża gastronomiczna i hotelarska obowiązane będą stosować kasy fiskalne online. Szerzej odnosiłam się do tego tematu w tym wpisie.